Những người khốn khổ
Victor Hugo
CHƯƠNG I: MỘT CON NGƯỜI CHÍNH TRỰC
Vào những ngày đầu tháng mười năm 1815, khoảng một giờ trước khi
mặt trời lặn, một người đàn ông đi bộ vào thành phố D... Người đàn ông đó mập
mạp và khỏe mạnh, tuổi khoảng từ bốn mươi sáu tới bốn mươi tám, một chiếc mũ
lưỡi trai che một phần khuôn mặt sạm nắng, ông mặc một chiếc áo sơ mi bằng vải
thô màu vàng, một chiếc ca vát xốc xếch nơi cổ, một chiếc quần dài đã sờn, một
chiếc áo bờ lu vá nơi khuỷu tay, vác trên vai một cái túi lính thật nặng, tay
cầm một cây gậy to tướng có nhiều mắt, chân không vớ đi giày đế sắt, tóc cắt
ngắn và râu dài.
Tại thành phố... bấy giờ có một
quán trọ xinh xắn mang bảng hiệu Croix-de-colbas là quán nổi tiếng nhất tại
địa, phương. Người đàn ông bước về phía đó. Tất cả các lò đều đỏ lửa. ông chủ
đang đi từ lò lửa tới đám xoong chảo, canh chừng bữa ăn tối tuyệt hảo của những
người đánh xe nói cười râm ran nơi phòng bên. ông ta ngẩng đầu lên khi người
khách lạ bước vào quán và ngạo nghễ nhìn ông với vẻ dè chừng.
- Ông muốn gì - Ông ta hỏi giọng
xấc xược.
- Ăn và ngủ..Người đàn ông vừa nói
vừa móc ra bọc tiền to từ áo bờ lu của mình. Tôi có tiền đây.
Ông chủ lưỡng lự một hồi. Rồi ông
ta tiếp lại, giọng gay gắt hơn.
- Tất cả các phòng đều đã có người
mướn và tôi không có gì cho ông ăn cả. Tất cả đều được dặn trước. ông hãy đi
khỏi nơi đây !
Giọng của ông ta khiến người đi
đường rùng mình.
Người đàn ông mở miệng để đáp lại,
rồi ông cúi đầu nhặt lên cái túi mà ông đã đặt xuống đất và bước đi.
Ông ra đường lớn. ông đi tới một
cách lo âu, lướt sát qua các ngôi nhà. Nếu quay đầu lại, chắc ông đã trông thấy
ông chủ quán trọ Croix-de colbas đứng nơi ngưỡng cửa vây quanh bởi tất cả những
người khách trong quán ông và tất cả những người đi đường, đang vừa nói một
cách sôi nổi vừa dùng ngón tay chỉ về phía ông Trông những cái nhìn dè chừng và
sợ sệt của đám người, hẳn ông đoán biết việc ông tới sẽ sớm trở thành một biến
cố của toàn thành phố.
Nhưng ông không quay đầu lại, ông
không thấy gì về tất cả hiện tượng, những người trĩu xuống dưới sức nặng thường
không nhìn phía sau họ. Đêm dần về, ông tìm một chỗ trú khác. Quán trọ xinh đẹp
đã không tiếp ông, ông bắt đầu tìm kiếm một quán rượu thật khiêm nhường. ông
vào quán đầu tiên ông gặp. Nhưng trong số những người khách ngồi vào bàn, có
một người bán cá trước khi vào đây đã cho ngựa vào chuồng tại quán trọ
Croix-de-colbas. Từ chỗ ngồi của mình hắn kín đáo ra hiệu cho chủ quán và rỉ
vào tai ông ta mấy tiếng.
Ông muốn gì đây?.Chủ quán sẵng
giọng hỏi người đàn ông cầm gậy và không đợi người này có thì giờ trả lời, ông
ta tiếp lời ngay: ông hãy rời khỏi nơi đây!
Ông muốn tôi đi đâu?
Chỗ khác !
Người đàn ông cầm lên cây gậy và
cái túi, rồi bước ông đi qua trước nhà tù. Nơi cửa treo một dây xích sắt buộc
vào một cái chuông. ông rung chuông. Một cánh cửa con mở ra.
Ông giữ cửa - người đàn ông vừa nói
vừa kính cẩn dỡ mũ lưới trai ông có vui lòng cho tôi trú đỡ đêm nay không?
- Một nhà tù đâu phải một nhà trọ
người giữ cửa nói giọng khô khốc. ông hãy làm gì để bị bắt đi. người ta sẽ mở
cửa cho ông.
Và cánh cửa con đóng lại.
Đêm tiếp tục ập xuống, gió lạnh từ
dãy núi Alpes thổi tới. Trong ánh sáng yếu ớt của ngày đang tắt, người đàn ông
trông thấy trong một khu vườn nằm dọc theo con đường ông vừa bước tới, một cái
chòi gỗ cửa thấp có vẻ là nơi ở của một người thợ sửa đường. ông dừng bước, thở
dài nhẹ nhõm.
Mình ở đây được đấy ông lầm bầm.
Nhưng trong lúc ông cúi xuống để
lướt vào trong cái chòi, ông nghe một tiếng gầm gừ dữ dằn. ông ngước mắt nhìn
lên. Đầu một con chó gộc khổng ìô hiện ra trong bóng tối. Đây là cái cũi của
một con chó.
- Chỗ này cũng không ! Người đàn
ông kêu lên cay đắng.
Ông đã phải dùng tới cây gậy mới
ra khỏi ra khu vườn bởi con chó nhào tới ông với những tiếng sủa điên cuồng, và
ông lại bước đi một cách cầu âu qua các con đường gõ vào vài cánh cửa và lặng
lẽ dang xa mỗi lần bị từ chối.
Ông đến quảng trường Nhà Thờ, ông
đưa nắm tay ra trước nhà thờ, rồi bởi kiệt sức vì mệt và không còn hi vọng gì
nữa, ông nằm trên một chiếc ghế đá dài cạnh đó.
Bấy giờ một bà lão từ nhà thờ bước
ra. Bà trông thấy người đàn ông nằm dài trong bóng tối.
- Đây là một cái giường rất tệ, ông
bạn ạ,.bà nói.
- Trong suốt mười chín năm tôi có
một cái nệm gỗ, người đàn ông nói giọng căm giận, hôm nay. tôi có một cái nệm
đá.
Ông không thể qua đêm như thế này
được đâu; dĩ nhiên ông đang lạnh và đói. Người ta có thể cho ông tạm trú vì
lòng từ thiện.
- Khắp nơi người ta đã xua đuổi
tôi.
- Ông đã gõ mọi cánh cửa rồi à? Bà
lão vừa hỏi vừa chạm vào cánh tay người đàn ông và chỉ bên kia quảng trường,
một ngôi nhà nhỏ và thấp bên cạnh tòa giám mục. Nhưng ông đã gõ cánh cửa đó
chưa?
Chưa.
Hãy gõ vào đó !
Bà lão dời bước, người đàn ông vừa
nhổm dậy vừa càu nhàu và tiến đến cánh cửa mà bà lão đã chỉ cho ông.
ông gõ cửa.
- Vào đi ! một giọng đàn ông thốt
lên, dịu dàng và trầm trọng.
Người đàn ông đẩy cánh cửa mở toang
và bước vào Với cái túi trên vai, cây gậy trong tay, người đàn ông có một vẻ
thô tháp, táo tợn, mệt mỏi và dữ dội trong đôi mắt. ánh lửa-từ lò sưởi hắt
thẳng vào mặt ông và trông ông dễ sợ như ma quỉ hiện hình.
Trong ba người có mặt trong phòng,
một giáo sĩ và hai ngươi đàn bà luống tuổi, chỉ có hai người đàn bà khẽ rùng
mình. Vị giáo sĩ nhìn đăm đăm vào người đàn ông bằng đôi mắt lặng lẽ.
- Thế này đây. bấy giờ người đàn
ông lên tiếng bằng một giọng khàn đục và không đợi người ta nói với mình: tôi
tên là Jean Valjean, tôi đã trải qua mười chín năm trong tù. Tôi được trả tự do
từ bốn ngày nay và đang trên đường tới Pontarlier. Tôi đi bộ từ Toulon đã bốn hôm rồi.
Hôm nay tôi đã đi hết mười hai dặm đường.
Chiều hôm nay tôi đã vào một quán
trọ rồi một quán khác, người ta đã xua đuổi tôi. Tôi đã vào trong cái cũi của
một con chó, con chó đã cắn tôi và đã đuổi tôi. Tôi đã nằm trên một cái ghế đá.
Đêm không sao và tôi nghĩ trời sẽ mưa và không có phép thánh nào cản được mưa
cả Một người đàn bà đã chỉ nhà ông cho tôi và nói:
"Hãy gõ vào đó?" Tôi đã
gõ. Đây là đâu vậy? Một quán trọ à? Tôi có tiền, tôi sẽ trả. Một trăm lẻ chín
đồng mười lăm xu mà tôi kiếm được trong nhà tù bằng sức lao động của tôi trong
mười chín năm. Tôi mệt lắm, mười hai dặm đường đi bộ. Tôi rất đói. ông có muốn
tôi ở lại không Bà Magloire, vị giáo sĩ vừa nói vừa quay sang một trong hai
người đàn bà đội một cái mũ bông có nếp ống viền quanh khuôn mặt tròn trịa, bà
hãy dọn thêm một bộ đồ ăn.
Người đàn ông bước ba bước đến gần
cây đèn trên bàn. Một vẻ sửng sốt bộc lộ trong cái nhìn của ông.
Ông có nghe không? Ông nói nhỏ
giọng lại. Tôi là một tên tù khổ sai, tôi từ cảnh tù đày về đây. Giấy thông
hành của tôi đây. Màu vàng, như ông thấy đấy. Nó khiến tôi bị xua đuổi ở bất
luận nơi nào tôi đặt bước tới. ông hãy xem đây, những gì người ta ghi lên giấy
thông hành của tôi, để tôi đọc cho ông nghe bởi tôi biết đọc mà, tôi đã học
trong tù. "Jean Valjean, tù khổ sai, được trả tự do, sinh trưởng tại
Pontarlier, đã ở trong nhà tù mười chín năm. Năm năm về tội phá hoại. Mười bốn
năm về tội toan vượt ngục bốn lần. Con người này rất nguy hiểm".
Thế đấy. Mọi người đã ném tôi ra
ngoài. Còn ông, ông tính cho tôi ăn uống và ngủ nghê hay sao? ông có một chuồng
ngựa không?
- Bà Magloire, vị giáo sĩ nói, vẫn
nói giọng dịu dàng, bà hãy trải những tấm ra trắng lên chiếc giường trong
buồng. Đoạn quay sang người đàn ông. Mời ông ngồi và sưởi cho ấm, trong chốc
lát chúng ta sẽ ăn bữa khuya. Trong lúc có người làm giường cho ông.
Khuôn mặt người đàn ông toát ra vẻ
nghi hoặc và sửng sốt lạ thường.
- Ông giữ tôi lại! Ông ấp úng. Ông gọi tôi bằng tiếng " ông
", Ông không bảo tôi: " Đi đi đồ chó ". Tôi lại được ăn bữa
khuya. Được một cái giường và nệm và những tấm ra như mọi người. ông là ai? Tôi
sẽ trả tiền cho ông, ông là chủ quán này phải không?
- Không, tôi là một thầy tu đang ở
đây. ông hãy giữ tiền của ông, ông hãy đến gần lửa. Gió đêm rất lạnh từ trong
vùng núi Alpes. Bà Magloire, cây đèn này mờ quá.
Người giúp việc già cỗi biết ý chủ.
Bà đi tìm hai cây đèn bằng bạc chạm trổ chỉ dùng khi có khách mời, và bà mang
chúng tới khi đã thắp sáng. Trên lớp khăn trải bàn, bà dọn ra bốn bộ đồ ăn, vẻ
đỏm đáng độc nhất trong ngôi nhà rất đỗi giản dị này.
- Ông thầy tu, người đàn ông nói
giọng run run, ông tốt lắm. ông đón nhận tôi, ông đốt những cây nến của ông vì
tôi. Thế nhưng tôi đã không dối ông là tôi từ đâu đến.
Vị giáo sĩ chạm nhẹ vào bàn tay
ông.
Cánh cửa này không hỏi người nào
bước vào đây có tên hay không, bởi nhà này là nhà của Jésus-christ. Tôi biết
điều đó trước khi ông nói.
Người đàn ông mở mắt kinh ngạc.
Đúng thế sao? ông biết tên tôi à?
ông kêu lên.
Đúng, ông tên là người anh em của
tôi.
Trong lúc đó bà Magloire đã dọn ra
bữa ăn, một món súp có dầu và mỡ, một miếng thịt, những trái vả, một miếng phô
mát tươi, một ổ bánh mì to bằng lúa mạch.
Tự tay bà còn lấy ra thêm, theo lệ
thường của chủ, một chai rượu lâu năm của vùng Mauves.
Vị giáo sĩ đọc kinh trước bữa ăn.
ông mời người đàn ông ngồi bên phải của mình, còn người đàn bà thì ngồi đối
diện với ông, trong suốt cảnh này bà vẫn không nói gì và vẫn giữ một vẻ mặt
bình lặng và dịu dàng nơi người ta bắt gặp những đường nét cùng những biểu lộ
của khuôn mặt vị giáo sĩ.
Người đàn ông bắt đầu ăn ngon lành.
Vị giáo sĩ và bà giúp việc nhìn ông một cách nhân từ nhưng không có chút tò mò
gây khó chịu.
Những người đánh xe ăn sang hơn
ông, ông linh mục à - người đàn ông nói, miệng đầy thức ăn.
- Họ có nhiều nỗi nhọc nhằn hơn tôi
- vị giáo sĩ ôn tồn nói. Nhưng ông đã nói là ông đi Pontarlier. ở đó họ có một
ngành công nghệ mang tính gia trưởng với những xưởng phô mát...
Trong suốt bữa ăn câu chuyện xoay
quanh ngành công nghệ đó của Pontarlier. Vị giáo sĩ thấy có nhiệm vụ là không
thốt lên một từ nào có vẻ thuyết giáo, trái lại ông tìm cách khuây khỏa Jean
Valjean trong nỗi khốn cùng của ông, làm cho ông tin rằng ông cũng là một con
người như bao con người khác.
Bữa ăn kết thúc, người em gái của
vị giáo sĩ, cô Baptisfine, và người giúp việc, bà Magloire, lên lầu ngủ, phòng
của họ trên tầng sâu độc nhất của ngôi nhà. Vị giáo sĩ cầm một cây đèn bạc trên
bàn và quay sang người khách của mình, ông nói:
- Ông đến đây, mời ông, tôi sẽ đưa
ông về phòng.
Họ đi qua một gian phòng cũng bày
biện đơn sơ như phòng ngoài, với một cái bàn và nhưng chiếc ghế màu trắng, một
cái giường sắt có màn che bằng nỉ màu lục chiếm một góc, trong một góc khác có
cánh cửa mở ra phòng cầu nguyện, một pho tượng Jésus-christ với hai cánh tay đã
tróc lớp mạ vàng bị đóng đinh trên một cây thập tự gỗ nổi bật trên bức tường
quét vôi trắng. Một buồng ngủ đóng kín với một cái giường ở cuối nhà nguyện.
- Xin ông cứ tự nhiên như ở nhà
ông, vị giáo sĩ vừa nói vừa đặt cây đèn trên một cái bàn con nơi buồng ngủ.
Ông hãy ngủ ngon. Sáng mai trước
lúc lên đường, ông sẽ uống một ly sữa từ bầy bò cái của chúng tôi.
Bấy giờ bất chợt người đàn ông kêu
lên, giọng khàn đục:
Ông để tôi ngủ gần bên ông ! Như
thế này đây ! Ai bảo với ông rằng tôi không phải là kẻ giết người?
Ông Myrial hay đúng hơn là đức giám
mục Bienvenu như ở dịa phương mọi người vẫn gọi, chủ nhân đón tiếp người cựu tù
khổ sai, là giám mục tại D... Từ nhiều năm nay, lòng từ thiện vô tận của ông đã
khiến ông nổi tiếng trong thành phố nhỏ có vẻ đạo mạo, nơi những người theo
đảng Jacobins, những người theo chủ nghĩa đế chế và những người theo chủ nghĩa
bảo hoàng xâu xé nhau bằng những trò vu khống ngấm ngầm, cũng như trong những
thôn xa xôi thuộc miền núi.
Ông đã bắt đầu sự nghiệp giám mục
của mình tại D... bằng cách đưa hai mươi sáu người bịnh trong bịnh viện vào tòa
lâu đài có những khu vườn bao quanh nơi các tổng giám mục địa phận Embrun đã
đến trước ông từ nhiều thế kỷ. Bản thân ông cùng với người em gái và người giúp
việc về ở trong ngôi nhà nhỏ có khu vườn con con mà hành phố vẫn dành cho việc
vệ sinh công cộng.
- Ông được chỗ ở của tôi và tôi
được của ông, ông đã nói với ông giám đốc bịnh viện. Hãy trả lại nhà tôi.
Chỗ của ông là đây.
Lương bổng ông nhận được của nhà
nước trong tư cách giám mục ráng lắm cũng chỉ đủ cho ông thanh toán điều ông
gọi là "những khoản chi tiêu trong nhà". Những khoản chi tiêu đó gồm
việc giúp đỡ, tặng tiền cho các công cuộc cứu tế và các hội đoàn khác nhau
trong giáo khu. Trong số mười lăm nghìn cung cấp cho ông, giám mục Bienvenu chỉ
giữ lại một nghìn để sống và ông thường tự trách mình đã tước đoạt của người
nghèo món tiền đó.
Bà Magloire dù dè sẻn tiện cặn cũng
phải vất vả lắm mới kham nổi những món chi tiêu trong nhà chưa kể những lần bố
thí bất ngờ. Bà đã khuyên chủ nhân đòi tỉnh phải trả những chi phí về xe cộ
trong thành phố và về những chuyến đi trong giáo khu. Và bà mừng rỡ khi Tổng
hội đồng chấp thuận yêu cầu của ông giám mục, biểu quyết cho ông một món tiền
hằng năm ba nghìn. xong những niềm vui đó đã chóng tàn bởi ngay buổi chiều đức
giám mục Bienvenu đưa ra bản ghi chú này.
" Chi phí xe cộ và các chuyến
đi:
Để đưa canh thịt cho người bịnh
trong bịnh viện.........................1500 trăng Dành cho hội dục anh
Aix............... 250 trăng Dành cho hội dục anh vùng
Dragreignan......................... 250 trăng Dành cho trẻ lạc..........................
500 trăng Dành cho trẻ mồ côi........................ 500 trăng Tổng
cộng................... 3000 trăng Đó là quỹ chi thu của ông Myriel.
Thật nhanh chóng, ông giám mục trở
thành người quản lý tài chánh của mọi công việc từ thiện và người thủ quỹ của
mọi trường hợp cùng khổ. Người bịnh, người nghèo, người khốn khổ đổ dồn về ông
như về một nguồn sinh khí, ông chuyện trò nhiều hơn thuyết giảng, ông không kết
án vội vã một điều gì, ông nói: " Chúng ta hãy thấy con đường mà lỗi lầm
đã đi qua. ".
Ông còn nói: " Với những người
dốt nát, hãy dốc lòng dạy họ những gì các con có thể. Xã hội trách nhiệm về đêm
tối nó sản sinh. Kẻ phạm tội không phải là kẻ làm nên tội lỗi mà là kẻ làm nên
bóng tối. "
Ông biết ngồi im hàng giờ bên người
đàn ông vừa mất vợ yêu dấu, bên người mẹ vừa mất con. ông không tìm cách xóa
nhòa nỗi đau bằng sự quên lãng, mà không phóng to nó ra bằng hy vọng..
Hãy chú ý đến cách các con quay về
phía người chết. "Đừng nghĩ tới những gì đang thối rữa." ông biến đổi
nỗi đau thương đang ngắm nhìn một cái hố bằng cách chỉ cho nó thấy nỗi đau
thương đang ngắm nhìn một vì sao.
Quanh ông không có ban tham mưu gồm
những tu sĩ tìm kiếm tương lai, bởi ông không có vẻ gì là một giám mục được
sủng ái với mũ lễ to tướng được nhiều thánh lộc, của bố thí cùng chức vụ thuộc
nhà thờ làm tăng tiến kẻ hầu người hạ bằng cách tăng tiến chính mình. Tiếng tăm
của giám mục Bienvenu chỉ tạo sự cô độc cho chính ông. Một ông thánh là một
người láng giềng nguy hiểm có thể khiến chúng ta lây nhiễm một sự nghèo khó
không chữa trị được. Nhưng sự cô độc trong đó tham vọng của một số người đã bỏ
mặc ông, ông làm cho nó trở nên sinh động bằng sự khốn khổ của kẻ khác. Dưới
mắt ông, thế giới giống như một căn bịnh trầm trọng mà ông thử tìm cách băng bó
vết thương, không cần đoán biết căn nguyên bí ẩn của nó. " Hãy thương yêu
nhau ", ông tuyên bố ngắn gọn như thế, và đó là tất cả học thuyết của ông.
Điều soi sáng con người đó chính là tấm lòng. Sự khôn ngoan của ông được hình
thành bằng ánh sáng đến từ đó.
Mỗi buổi chiều, khi gió và mưa
không cản bước ông, trước khi đi ngủ, ông ra khu vườn của mình trong một hay
hai tiếng đồng hồ. ông ở đó một mình một bóng, trầm mặc, tĩnh tâm, mở rộng tâm
hồn đón nhận những tư tưởng từ cõi cao xa rơi xuống, ngưỡng vọng, trong vẻ lộng
lẫy hữu hình của những chòm sao, vẻ lộng lẫy vô hình của Thượng đế. Địa phận
rào kín chật hẹp đó với bầu trời làm trần đã quá đủ cho cuộc đi dạo của ông và
cho mộng tường của ông. ông còn ước vọng điều chi hơn một vài cánh hoa trên mặt
đất và tất cả những vì sao kia trong bầu trời?
Chiều hôm đó, ông giám mục đi bách
bộ có phần lâu hơn trong khu vườn của mình, tâm hồn bám chặt vào những điều kỳ
bí lớn lao kia mà về đêm Thượng đế vẫn chỉ cho những đôi mắt còn biết mở to
trông thấy. Trời đã khuya khi ông trở về căn hộ của mình; vài phút sau tất cả
đều say ngủ trong ngôi nhà nhỏ.
Vào khoảng giữa đêm Jean Valjean
thức giấc. ông ngồi bật dậy và đảo mắt nhìn quanh trong bóng tối, phần nào theo
cách của loài mèo.
Bao nhiêu ý tưởng từ từ phác thảo
trong óc ông nhưng khởi điểm và mức đến của chúng chỉ là lòng thù hận, thù hận
xã hội và loài người thể hiện bằng một khát vọng thô bạo và liên tục được làm
hại bất luận ai.
Đã mười chín năm nay, Jean Valjean
chưa bao giờ nhỏ một giọt nước mắt. Bị kết án năm năm tù đầy vì tội trộm một ổ
bánh mì, ông đã trông thấy sự khổ ải của mình kéo dài quá đáng trong những lần
toan tính vượt ngục, và trong tâm hồn đen tối của ông một toà án được thiết
lập. Không phải ông tự xá tội cho mình, nhưng ông lên án xã hội đã trừng phạt
ông, con người đói khổ, và ông tự nhủ rằng ông có thể sẽ không ngừng ngại vào
một ngày nào đó đòi hỏi loài người biện giải về dự thiếu cân bằng giữa sự thiệt
hại ông gây ra và sự trừng phạt ông phải gánh chịu.
Trong phút chốc, Jean Valjean
thoáng có ý định ngủ lại, nhưng không lâu. Tư tường ông bị ám ảnh bởi một hình
ảnh: hình ảnh bộ đồ ăn bằng bạc mà bà Magloire đã đặt trên bàn mấy tiếng đồng
hồ trước đây.
Ông đứng dậy, cởi giày để tránh gây
tiếng động và bước rón rén về phía cửa phòng ông giám mục. ông nhẹ tay mở cửa
và bước vào.
Một tia sáng trăng vẻ quầng trên
khuôn mặt bình yên của đức ông Bienvenu và tạo cho giấc ngủ của ông một vẻ yên
ả cao cả và thánh thiện. Người cựu tù khổ sai ngắm nhìn chủ nhân với một vẻ
kinh ngạc dữ dằn. Những ý tưởng hung bạo đã lôi kéo ông đến cạnh giường này
chợt tan biến. ông lùi lại, mắt vẫn nhìn đăm đăm người đang ngủ. Gần như máy
móc bàn tay ông chụp lấy cái giỏ nơi mỗi buổi chiều bà Magloire cất mớ bát đĩa
bằng bạc và đang ở trên đầu ông giám mục; đoạn ông vội vàng trở vào phòng cầu
nguyện, bước qua bục cửa sổ mở ra khu vườn. Một phút sau ông chạy trốn như một
con chó xuyên qua đồng ruộng bằng cách nhảy qua những tường rào và những cái
hố.
Hôm sau trong lúc đức ông Myriel
sắn sàng ngồi vào bàn với người em gái của ông thì bà Magloire xuất hiện, tay
chân run rẩy, mặt mày tái mét.
Thưa đức ông! Bà kêu lên, người đàn
ông hôm qua đã lên đường và mớ chén đĩa bằng bạc cũng thế. ông ta đã trộm của
chúng ta !
- À ! ông giám mục chỉ buột miệng
có thế. Đoạn ngước cái nhìn nghiêm nghị và dịu dàng về phía người quản gia của
mình: Và trước tiên, ông tiếp lời, mớ chén đĩa bằng bạc đó có đúng là của chúng
ta không nào?
Chúng không phải của người nghèo
hay sao? Và người đàn ông đó là gì, nếu không phải là một người nghèo?
Bà Magloire sắp sửa trả lời thì cửa
mở: ba viên sen đầm đang tóm cổ Jean Valjean bước vào. Họ đẩy mạnh người tù tới
trước.
Đức ông Myriel ghìm lại một cử chỉ
ngạc nhiên và bước nhanh về phía Jean Valjean.
- Tại sao ông không mang theo luôn
hai cây đèn bằng bạc chứ? ông nói với một vẻ mặt khó diễn tả.
Như vậy, một viên sen đầm nói giọng
kính cẩn, người đàn ông này đã không nói dối, thưa đức ông, khi quả quyết rằng
đức ông đã biếu ông ta bộ chén đĩa bằng bạc này phải không ạ?
- Ông ấy không nói dối, hãy để ông
ấy đi.
Ông lấy hai cây đèn bạc mà ông vẫn thích dùng để trang hoàng bàn ông vào
những ngày tiếp tân.
- Hai cây đèn của ông đây, ông nói,
ông hãy lấy và lên đường bình yên.
Và ông tiếp lời đủ để người cựu tù
khổ sai nghe, người này đang run bần bật và đang nhìn ông vẻ lơ láo, sững sờ.
- Xin ông đừng quên, đừng bao giờ
quên rằng ông đã hứa với tôi là sẽ dùng món tiền này để trở thành người lương
thiện. Jean Valjean, người anh em của tôi, ông không còn thuộc về cái xấu nữa,
tôi đã mua linh hồn ông và tôi tặng cho Thượng đế.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét